ara
Cengiz Aytmatov

Cengiz Aytmatov

Yazar, Edebiyatçı, Gazeteci, Çevirmen, Diplomat, Siyasetçi

Cengiz Aytmatov Kimdir?

Kırgız öykücü, romancı, siyasetçi ve gazeteci. Selvi Boylum Al Yazmalım filminin esin kaynağı olan “Kırmızı Eşarp” romanının yazarı.

Cengiz Aytmatov Resimleri

Cengiz Aytmatov Hayatı

12 Aralık 1928 Kırgızistanın Talas eyaletinin Şeker köyünde doğmuştur. Babası devlet adamı olan Torekul Aytmaovdur. 1937’de tutuklanan babası 1938’ de kurşuna dizilmiş Cengiz Aytmatov 10 yaşında babasız kalmıştır. Annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva tiyatro oyuncusu olan Cengiz Aytmatov küçük yaşta savaşın ve babasızlığın getirdiği zor şartlar sebebiyle 14 yaşında köyün vergi tahsildarlığına getirilmiş zorlu bir çocukluk ve gençlik dönemi yaşamıştır.

Kazakistan’a giderek Veterinerlik Teknik Okulunda daha sonra Frunze Tarım Enstitüsü’nde okuluna devam etti. Yazmaya bu dönemde gazete ve dergilerde başladı, kısa zamanda üne kavuşup Sovyetler Birliğine üye oldu. 1963’te Lenin ödülünü aldı ve bu ödülü alan en genç yazar oldu. Gorbaçov döneminde Sovyet Parlamentosu Kültür ve Ulusal Diller Başkanlığı ve Sovyet Yazarlar Birliği sekreterliğinde bulundu. 1968’de Kırgızistan Milli Yazarı seçildi. Maria Aytmatova ile evlenmiş bu evlilikten Askar Aitmatov, Shirin Aitmatova, Eldar Aitmatov ve Sanzhar Aitmatov adlı dört çocuğu dünyaya gelmiştir. Askar Aitmatov bir dönem Kırgızistan Dışişleri Bakanlığı yapmıştır. Gün Olur Asra Bedel kitabının film çekimleri için gittiği Tataristanın başkenti Kazan’da rahatsızlanıp böbrek yetmezliği nedeniyle Almanya’ya götürüldü. Burada böbrek yetmezliği sonucu 10 Haziran 2008’de yaşamını yitirdi.

(Fotoğraf: Cengiz Aytmatov 2007 Köln Literatür Festivali'nde Teytess ve G. Çinag ile birlikte.)

Edebi Kişiliği

20.yüzyıl gibi zor bir dönemde yaşamış Cengiz Aytmatov eserlerinde 2.Dünya Savaşını ve savaşın getirdiği zulmü, sefalet ve yokluğu iyiyi ve kötüyü temel alarak oluşturmuştur. Eserlerinde insanların yanında hayvanlara da kişilik yüklemiş, hayvanları ve insanları iç içe ruhsal analizlerle aktarmıştır. Edebi hayatına gazetelerde yazdığı hikayelerle başlayan Aytmatov asıl çıkışını Louis Aragon’un “Dünyanın en güzel aşk hikayesi...” dediği Cemile isimli kitabıyla yakalamıştır. SSCB döneminde Kırgızları ve diğer Türk toplumlarının içinde bulunduğu durumu eserlerine yansıtmış, Türk kültürünün dünyadaki önemli tanıtcılarından biri olmuştur. Daha sonra Selvi Boylum Al Yazmalım isminde filmleşecek olan “Kırmızı Eşarp” kitabı ve film çekimleri esnasında hayatını yitirdiği Gün Olur Asra Bedel kitabı senaryolaştırılmış ve beyaz perdeye aktarılmıştır. Eserlerinde Türk efsanelerinden yararlanmış, bozkır yaşamını ve bozkır insanlarını anlatmıştır.

Eserleri

- Dağlar Devrildiğinde - Ebedi Nişanlı (Son romanı-2007)
- Darağacı, Dişi Kurdun Rüyaları (1998)
- Gün Olur Asra Bedel (1980)
- Fuji-Yama (1973)
- Selvi Boylum Al Yazmalım (Kırmızı Eşarp-1963)
- Elveda Gülsarı (1963)
- Dağlardan ve Steplerden Masallar (1963)
- İlk Öğretmenim (1962)
- Cemile (1958)
- Yüzyüze (1957)
- Zorlu Geçit (1956)
- Toprak Ana (1963)
- Cengiz Han’a Küsen Bulut (1990)
- Kızıl Elma (1964)
- Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek
- Sultan Murad
- Dişi Kurdun Rüyaları (1986)
- Kassandra Damgası (2013)

Cengiz Aytmatov Filmleri

Selvi Boylum Al Yazmalım (1977)
6 9.1
Kamyon şoförü olan İlyas ile köyün güzel kızı Asya arasında büyük bir aşk doğar ve evlenirler. Bu evlilikten bir çocukları olur. İlyas bir gün yine işi gereği şehre gider ama bir daha geri dönmez. Onun yokluğunda çok zor günler geçiren Asya'ya Cemşit adında bir adam evini açar. Yıllar sonra İlyas geri döner. Asya, sevdiği ama değer göremediği adam ile, kendisine kol kanat geren adam arasında bir tercih yapmak zorunda kalır.
Cemile (1969)
0 9.0

Cengiz Aytmatov Hakkında Kısa Bilgiler ve Yorumlar

FULYA GÜN: Yazar, ufkunu ‘milli’ olanın ötesine doğru genişletmek, ‘evrensel’ olana ulaşmak için gayret göstermek durumundadır. İyi bir yazar ‘tipik insan’ ortaya koyma ustalığına erişen yazardır.Milli olandan evrensele ulaşmada Cengiz Aytmatov’un Türk Dünyası yazarları arasında çok önemli bir yeri vardır.
Onun eserlerinde destan parçaları, efsaneler, masallar, halk hikâyeleri zengin bir malzeme durumundadır.
Aytmatov’un eserlerinde ön plana çıkan folklorik malzemenin temelinde Kırgız Geleneği ve Manas Destanı vardır. Kırgızlar; “Manas denince Kırgız, Kırgız denince de Cengiz akla gelir” derler.
Murat Nrtn : II. Dünya Savaşı sonrası yazarları arasında yer alan Aytmatov, Cemile'den önce birkaç kısa hikâye ve Yüzyüze`yi yazdı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu; Louis Aragon Cemile`yi "dünyanın en güzel aşk hikâyesi" olarak tanımlamıştır.

Eserlerinde mitoloji ye oldukça yakın durdu; ancak onunki antik anlamından farklı olarak mitolojiyi çağdaş bir zeminde sentezlemek ve yeniden yaratmaktı. Eserlerinde mitlere, efsanelere ve halk hikâyelerine göndermeler yapmıştır.

Eserleri 176 dile çevrilmiştir .
bence bunun tam tersi doğrudur: "Aynı dili konuşmamız gerek. Su'ya Türkiye'de başka, Azerbaycan'da başka, Kırgızistan'da başka, orada burada başka diyoruz. Oysa suya, bütün Türk dünyasında su demeliyiz. Ortak abecemiz olmalı. Bunun için de önce örneğin Türkiye'de, Türkçeye Arapça ve Farsçadan gelen sözcükler kaldırılmalıdır. Ortak Türk dilini, bilimsel çalışmalar temelinde oluşturmalıyız. Diller arasındaki farkları ortadan kaldıracak özel sözcükler üretmeliyiz. Ortak sözlükler ve ansiklopediler oluşturmalıyız. O zaman çevirmene gereksinim duymadan iletişim kuracağız."
5/10
2 oy
Sence kaç puan almalı?
0
Cengiz Aytmatov ile ilişkili 37 kitap, 3 film, bulundu.
SAYFA EDİTÖRÜ
Cengiz Aytmatov sayfasının içeriği Ali isimli üyenin katkılarıyla oluşturulmuştur.