ara

Gün Olur Asra Bedel

Gün Olur Asra Bedel Konusu ve Özeti

Gün Olur Asra Bedel
Çevirmen: Ender Nail
Yayınevi: Ötüken Neşriyat
ISBN: 9789754370539
Sayfa: 420 sayfa
Basım Tarihi: 1995
Cengiz Aytmatov'un bütün dünyada geniş yankılar uyandıran bu romanı, yürek paralayan, tüyler ürperten bir haykırıştır. Fakat umutsuz bir çırpınış değil, aynı zamanda tutsaklığa karşı bir meydan okuyuştur...

Romanın kahramanı Yedigey Cangeldin, cepheden döndükten sonra, Kazak bozkırlarında küçük bir aktarma istasyonunda çalışmaya başlar. Burada tanık olduğu ve uzak geçmişine çağrışım yapan olaylar, gerçekte bir siyasi rejimin gümbür gümbür çöküşünün nedenleridir. Aytmatov, kaçınılmaz olan bu çöküşü eserleriyle hızlandıran yazarların basında gelir.

Yedigey, ölen emekdar arkadaşı Kazangap'ın cenazesini mezarına götürürken, kendisinin ve milletinin geçmişim, acı-tatlı, düşündürücü yanlarıyla bir bir gözlerinin önünden geçirir. O gün 'asra bedel bir gün olur' onun için. Sevdikleri kişinin cenazesini Nayman'ların kutsal mezarlığına götürdükleri zaman, orada bir uzay üssünün kurulmuş olduğunu görürler ve cenazenin gömülmesine izin verilmez. Öte yandan, Rus-Amerikan ortak araştırması sonunda kozmonotlar, uygarlık düzeyi Dünyanınkinden çok daha yüksek bir gezegen keşfederler. Bu gezegende yaşayanlar dünyalılarla ilişki kurmak isterler. Fakat daha yüksek bir uygarlığı, daha iyi bir yönetimi kendileri için zararlı gören dünyalı yöneticiler bu isteği reddederler. Kurgu-bilime dayanan bu bölüm, eseri asla bir kurgu-bilim romanı haline getirmez. Yazar bu eserinde, geçmişi, bugünü ve yarını bir arada gözler önüne sermek ustalığını gösterir...

Romanda derin ve temiz aşklar, efsane ve masallar, KGB'nin acımasız uygulamaları, okuru heyecandan heyecana sürükler. Aytmatov, o eşsiz anlatım gücü ile ""insanlarımızı mankurt olmaktan kurtaralım"" mesajını vermektedir. Nedir mankurt? Bunu romanda anlatılan bir Nayman efsanesinden öğreniyoruz: Juan-Juan'lar, tutsak ettikleri genç savaşçılara, akıl almaz bir işkence usulü ile geçmişlerini unuttururlar. Geçmişini unutan tutsak, artık bir 'mankurt'tur. Anasını babasını, çocuklarını bile tanımaz. Yeni efendisinin emriyle ve ona yaranmak için öz anasını öldürmekten çekinmez..

Bu kadar da değil... Aytmatov, birbirinden ilginç ve sürükleyici konuları bütünleştirerek sunmasını en iyi bilen yazardır...
Gün Olur Asra Bedel kitabı Tüm Zamanların En İyi Kitapları listesinde yer almaktadır.

okunmuş kütüphane

@okunmuskutuphane

Kitabı daha önceden de okumuştum ve etrafımdan duyduğuma göre saygı değer edebiyat hocalarımız bu kitabı öğrencilere ödev olarak veriyorlarmış. Benim de kitabı ilk okumam da bir ödev vesilesi ile olmuştu.
Kitabı uzun bir zaman önce okuduğum için konusundan ziyade duygusu kalmış bende. Bu duygu da kitabın çok güzel ve akıcı olduğu yönündeydi. Sıkılarak okuyacağınız bir kitap değil. Kitapta Boranlı Yedigey isimli karakterin hayatından bir kesitler okuyoruz. Bu kesitler karakterimizin hayatının her döneminden alınmış. Boranlı Yedigey’in ailesi ile çalıştığı Sarı-Özek bozkırında uzun zamandır arkadaşı ve komşusu olan ve Boranlı’da, Yedigey ile aynı yerde kalan ve Yedigey gibi demiryolunda çalışan Kazangap ölmüştür. Ancak Boranlı’da Yedigey’in çok sevdiği ve saygı duyduğu Kazangap’ı İslami usullere göre defnedecek hiç kimse yoktur. Bu durumu önemseyen de yoktur. İşte Yedigey bu duruma el atar ve Sarı-Özek bozkırındaki çok eski bir mezarlık olan Ana-Beyit mezarlığına Kazangap’ı defnetmeye karar verir ve Kazangap’ın damadı, oğlu ve köylüleri ile Boranlı’dan biraz uzakta olan Ana-Beyit mezarlığına doğru yola çıkarlar. Bu yol uzun bir yoldur ve her insan gibi Yedigey’de bu yolculukta ölüm karşısında kendi hayatını ele alır. İşte bahsettiğim Yedigey’i hayatından kesitleri yol boyu okumuş olacaksınız ve en sonunda Ana-Beyit’e varacaksınız. Bir de Boranlı’ya yakın bir yerde bir uzay üssü vardır ve bu üs Amerika ile ortak çalışır. Ruslar ve Amerikalıların uzaydaki üslerinde astronot ve kozmonotları vardır. Bu görevliler bir şekilde uzaylılar ile irtibata geçerler. Bu uzaylı kısımlarına girmiyorum heyecanı kaçmasın.
Kitapta bence genel olarak Rusya’nın Orta Asya’da uyguladığı asimile etme politikası eleştirilmiş. Hatta bence kitap tamamen bunun için yazılmış bile diyebilirim. Bu bağlamda da asimilasyona bağlı aile ve arkadaş ilişkilerindeki zayıflama, dini duygular ve ritüeller gibi olguların nasıl eridiğini gözlerimizin önüne sermiş yazar. Bir başka önemli kısımda halk hikayeleri ve efsanelere yer vermiş yazar ara ara. Bu da kitaba ayrı bir hava katmış ve güzel olmuş. Ana-Beyit mezarlığının kuruluşu ile ilgili olan mankurt efsanesi çok ilginç mesela. Mankurt ne demek diyorsunuz belki de şu an. Kısaca bahsedeyim. Eskiden bir kişi esir edildiği zaman iyi çalışsın hizmet etsin ama aklı çalışmasın diye yakalandıktan sonra saçlar tıraş edilir ve bu tıraşsız başına ıslak deri geçilirmiş. Deri ıslak olduğu için derideki kıllar büyümeye devam eder ve saçsız deriden beyne yavaş yavaş girermiş. Beyin de bir süre sonra düşünme faaliyetini kaybedip itaate başlarmış. İşte böyle yapılan insanlara mankurt denirmiş.
Velhasıl şu an bu yazıyı yazarken daha iyi anladım ki yazar benim anlattıklarımdan çok daha fazlasını anlatmış. Bir günlük olayla asırlık sorunları ele alınmış. Adı üstünde gün olur asra bedel… Tavsiye ettiğim bir kitap iyi okumalar.
Diğer kitap inceleme ve yorumlarım için http://www.okunmuskutuphane.blogspot.com
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 8 verdi
4 beğen · 0 yorum

Umut Ahmet

@umuturfalioglu

Doğu kökenli Cengiz Aytmatov'u Batı'da kabul ettiren, onu edebiyat alanında ölümsüz kılan eseridir. Bazı yazarlar vardır ki yarattıkları tiplerle ve kavramlarla tarihe mâl olurlar. Cervantes Don Kişot tipiyle, İvan Gonçarov Oblomov tipiyle edebiyat literatürüne girdiği gibi Cengiz Aytmatov da Mankurt insan tipiyle edebiyat literatürüne adını altın harflerle yazdırmıştır. Bu incelememde Cengiz Aytmatov'dan her ne kadar bahsetsem de yine de bir şeylerin eksik kalacağını düşünüyorum. Manas destanında yer alan mankurt kavramını edebiyatta ustaca kullanan sanatçı, Gün Olur Asra Bedel eserinde bunu derinleştirmiştir. O, döneminin diğer yazarlarından farklıydı. Geçmişini silmek yerine onunla bütünleşerek geleceğiyle barışık yaşadı. SSBC döneminde her şeyin kızılla adlandırıldığı dönemde o, eserine Kızıl değil Beyaz Gemi adını vererek insanlara alternatif bir bakış açısı olduğunu gösterdi. Babası o daha çocukken Kırgız kültürüne dair araştırmalar yaptığı için bir gece ansızın KGB tarafından tutuklanıp götürüldü ve bir sene sonra da kurşuna dizilerek idam edildi. Bu olay Cengiz Aytmatov için bir dönüm noktasıydı. Sistemi yenebilmek için ona karşı kılıçla değil kalemle savaşmaya karar verdi. Sistemin içinde kalarak ve yükselerek onunla mücadele etti. SSBC'nin sistemini yavaş yavaş ama derinden derine çökerten eserler, yazılar yazmaya başladı. Yerel kültürlerin ve manevi değerlerin insanı insan yapan unsurlar olduğunu hiçbir zaman unutmadı ve insanların da unutmamaları için uğraştı. Onun bu tarzını görünce Montaigne ile aralarında inanılmaz benzerlikler olduğunu görüyorum. Montaigne de yazdığı denemelerde her ne kadar krallığa ve kiliseye karşı saygılı davranmışsa da onları yıkmak için daha iyi bir silah icat edilemezdi. Cengiz Törekulovic Aytmatov da komünist rejime karşı hiçbir zaman açıkça bir şekilde saldırmamış ve eleştiri yöneltmemiştir. Hiçbir zaman ideoloji kavramını kullanmamıştır eserlerinde. O insanların yüreklerini dinlemelerini, sahip oldukları manevi değerleri ve kültür geleneklerini kendilerinin keşfetmesini ve sahip çıkmasını istemiştir. SSBC'nin son zamanlarında cumhurbaşkanlığı yapan Mihail Gorbaçov'un danışman heyetine kadar yükselmiş Glasnost ve Perestroyka reformlarının baş mimarlarından birisidir. Yazdığı kitaplara bakılınca hayatıyla ne kadar bağlantılı olduğu, çıkarılacak çok mesajlar olduğu görülmektedir. Kendi acılarını ve hayatını kitaplarına yansıtan yazar, insanlara sistemin zararlarını ve yol açtığı sancıları dile getirmektedir. Yazının başlarında da dediğim gibi onun eserlerine ne kadar inceleme ne kadar önsöz yazılsa azdır.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 10 verdi
4 beğen · 0 yorum

Adem Tepe

@ademtepe

Derin Mi Derin Bir Kitap
Bir gün bir asra bedel olabilir mi? Kazak bozkırlarından birinin ortasında yaşayan, eski asker, yeni demiryolu işçisi Yedigey için olur. Öyle bir gün yaşar ki, geçmişte yaşanan olaylar zihninde bir bir canlanır. Eski dostu Kazangap'ın cenazesini, vasiyet ettiği mezarlığa götürürken... Vefalı bir insandır Yedigey, okusun adam olsun diye şehre gönderilen ancak insanlığını unutan çok-bilmiş Sabitcan'ın "Şuraya gömelim ne olacak?" sözüne rağmen, kolaycılığa kaçmadan, eski dostuna karşı vazifesini yerine getirmeye çalışır...

Cengiz Aytmatov'un eseri "Gün Olur Asra Bedel" çoktan büyük edebi yapıtlar arasına girmiştir. SSCB döneminde geçen hikayede anlatım öylesine güçlüdür ki, kendinizi hikayenin geçtiği Sarı Özek bozkırında hayal etmekte hiç zorlanmazsınız. Bozkırın o boşluğu, sıkıcılığı içinize yerleşir. Hele ki kışın, karın o soğuğu... Hatırlayınca üşürsünüz adeta! Evet, bu kadar gerçekçidir kitap. Sadece mekan konusunda değil, olayları ve duyguları anlatırken de. Böylesine ıssız bir yerde, birkaç haneden ibaret olan Boranlı köyünde yaşayan insanlardan biri yapar sizi yazar, o kadar aşina olursunuz karakterlere. Hatta hayvanlara bile. Yedigey'in devesi Karanar ile belki de ilk defa bir devenin hayatına, yaramazlıklarına şahit olursunuz.

Cengiz Aytmatov'un kendi hayatından yansımalar da görebilirsiniz kitapta. Kendisi daha çocukken babası KGB tarafından tutuklanır ve bir sene sonra idam edilir. Kitapta da ailesine, çocuklarına çok düşkün Abutalip isminde bir karakter vardır. Okumayı, yazmayı çok seven bir insandır Abutalip ancak şüpheci rejim yazı yazmasından farklı anlamlar çıkarır ve kendisini rahat bırakmaz. Dönemin siyasi ortamına da şahit oluruz bazı yerlerde. Bütün bunların yanı sıra, kitapta bazı geleneksel hikayelere de yer verilir. Raymalı Ağa hikayesinin verdiği tat nefistir ama Mankurt hikayesini unutmak ne mümkün? Kafası kazınmış, kafasına deve derisi konmuş ve işkence edilmiş bir genç... Acıdan bir süre sonra hafızasını kaybeder ve öz annesini bile tanımaz olur. Başlı başına etkileyici olan bu hikayenin, işaret ettiği anlamları varın siz düşünün. Geçmişinden bihaber, insani duygulardan yoksun, annesini bile tanımayan bir insan "Mankurt" değil de nedir?
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 10 verdi
8 beğen · 0 yorum

Tufan ALTINTAŞ

@tufanov

Bir güne neler sığar sorusunun cevabı niteliğinde bir kitap.
O öyle bir gündür ki acısı ve tatlısıyla, iyi ve kötüsüyle, dost ve düşmanıyla, bugün ve yarınıyla, yaşam ve ölümüyle, kalan ve gideniyle, geçmiş ve geleceğiyle, cahil ve okumuşuyla her kesimden her cinsten insanı kaynaştırmayı başarmış en nihayetinde vermek istediği mesajı layıkıyla yerine iletebilmiştir...
Bir güne bir ömür sığar...

Bir tren istasyonunda türlü işler yapmakla görevli Yedigey ve onun ebedi dostu Karangap'ın hikayesidir Gün Olur Asra Bedel... Bozkırın ortasına saplanıp kalmış bir kaç aileden oluşan küçük bir köyde yıllar yılı çalışan ölümü de yaşamı da aynı hassas terazide tartabilen kaderin önüne katarak çeşitli düşünce ve olaylar yaşattığı kahramanlarımız Yedigey ve Karangap son yol ayrımında Karangap'ın ölmesiyle öykü başlar... Oraya nerelerden geldikleri, nasıl geldikleri, nasıl tanıştıkları anlatılır. Hikayeye sonradan katılan karı koca öğretmen olan aile de öykünün geçişleri açısından önemli karakterlerdir.
Yeri gelir yedigeyin devesinin bile merak edildiği kitapta ara ara uzay üssünde gerçekleşen ve ucu yaşam olan başka bir gezegene dayanan yan konular da vardır. Kanımca ana konu sıkmasın diye seçilmiş olan bu konular bile kendi içinde bir derinliğe sahiptir.
Karangap 'ın oğlu olan Sabitcan isminde bir tip okumuş cahili, Tansıkbayev isimli müfettiş Sovyet ideolojisini, öğretmen Abutalip eğitime verilmesi gereken önem ve değeri, konvansiyon uçak gemisi ve Demiurg projesi bilim ve teknolojiyi, Karangap ve Yedigey dostluğu, mankurt ve Dönenbay Kırgız destanlarını vs vs simgelemektedir.
Kitabın sonu Karangap'ın cenazesinin istenilen mezara değilde yol üstünde bir yere gömülerek eski mezarlığın askeri üs haline getirilmek için yıkılacağını öğrenen Yedigeyin çabalarını anlatarak bitmektedir...

Bazı sorular akıllarda okuyucunun çözmesi için cevaplanmadan bırakılmıştır...
Cengiz Aytmatov'un en değerli eserlerinden olan bu eser beni oldukça fazla etkiledi. Öyle ki kitap bittiğinde son sayfanın arkasında başka sayfalar var mı diye istemsizce ellerimin boşluğu çevirmesini üzülerek far ettim.

Mutlaka okunmalı...

Vesselam.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 9 verdi
6 beğen · 0 yorum

Canan

@cnnhni

Kitap adi:Gün olur asra bedel
Yazar:Cengiz Aymatov
5.baski Kasim 2005
Sayfa sayisi:414
Bir gün ve bir gece zaman diliminde bir deve nin üstunde ana kahraman Yedigey'in ani ve geçmisi bi arada iç içe yasayarak aslinda bir kisinin degil ,degerlerini dilini tarihini korumaya çalisan bir milletin hikayesidir...
Okumaya basladigimda tarih kokan bir eser demisti sevgili@yitiktheology .Bitirdikten sonra kendisine katilmamak mümkün degil sanirim..
Bir yandan zor sartlarda yasamlarini sürdürmeye çalisan bir kesim,diger yandan rejimim baskisi altinda egitim sisteninin de etkisiyle mankurtlasmaya egilim gōsteren yeni bir nesil (mankurtlasmak kitapta, bir dōnem Juan-Juanlarin Gōcebe Türk oymaklarina saldirarak ele geçirdikleri kisileri bilinclerini kaybetirerek ,kimseyi ve hiçbirseyi hatirlamayacak sekile getirip kendilerine sadik birer kôle haline getirilmesini ve bu kölelere mankurt ismi verilir)ki kitabi okurken bu tür efsanelere bircok yerde rastlanabilir,ve diger bir yanda inançlari ve degerleri icin mücadele eden ve mücadele arkadasini,atalarin törelerin adetlerin uygun gôrdügu sekilde vasiyetini yerine getirmeye onu defnetmeye çalisan bir adam..
Bilim kurgu ile de hafif harmanlanmis bu eser aslinda dikkati bence cagdas mankurtlasmaya cekmektedir...Yedigey,esi Ukubala, dostu Kazangap ve bircok karakter yasadiklari bozkirlari , zor hayat sartlari,efsaneler savaslar hayata kalmak mücadelesine karsilik Sabitcan üzerinden donemin Stalin rejimi ve verdigi egitim imkanlariyla aslinda farketirmeden bir nesli mankurtlasmaya çalismasi ve bunun bir toplumsal yabancilasmaya yol açtigina dikkat cekmektedir...
Bir gün ve bir geceye koskoca hayatlar enteresan efsaneler,bir milletin külturunden
onemli detaylar ve tarihinden ozet geçmistir....
""Insan ruhunun ōlümden sonra baska bir yaratigin bedenine geçtigi dogru ise,bir karinca olmak yerine,akkuyruklu bir çaylak olmak isterim.O zaman ,su tepemizde süzulen çaylak gibi ben de yükseklerde uçup bu vatan topraklarini seyrederim ,gozlerimi bu topraklardan hiç ayirmam"""syf:402
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi
13 beğen · 2 yorum
Fâtıma (@yitiktheology)
Kiymetli @cnnhni evvelen hatırlama nezaketinde bulunan zihninize şükrânlarımı arz ederim. Analiziniz gerçekten yeniden kitabın sayfaları arasından seyahât etmeme vesile oldu. Yazarın en beğendiğim eseri hususunda ortak şeyler görebilmiş olmak ayrıca sevindirici bir durum. Söz konusu acıyla kaleme alınmış eserler olunca ne söylense hep eksik kalır. Saygılar feyizli okumalar dilerim efendim:)
28.08.18 beğen 2 cevap

Gün Olur Asra Bedel - S41

...Bir cenaze töreninde merhumun evlatları en önemli kişiler sayılır. Dünya kurulalıberi bu böyledir ve böyle olduğunuda herkes bilir. Ne kadar beş para etmez, utanmaz-arlanmaz olsalar bile onları görmezlikten gelemez, uzakta tutamazsınız. İşte bu yüzden, Uzun Adilbay, iki kardeş arasındaki kavganın sebep olduğu rahatsızlığı gidermek için erkekleri evine davet etti...
aynur tarafından eklenmiştir.

Baran Yusuf

@baranyusuf

‘’Uğraşacak meşgalesi olanlar için yaş ilerledikçe yıllar daha hızlı geçiyormuş gibi gelir; ama yüreğinde dert taşıyanlara göre gün gelir, asra bedel olur.’’
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
19 beğen · 0 yorum

Merve 🗡

@mtrv

Zaman ne kadar geçerse geçsin, bazı konularda hiçbir şey değiştirmez.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
18 beğen · 0 yorum

Baran Yusuf

@baranyusuf

‘’Hayat böyleymiş! Her şey korkunç, karışık, anlaşılmaz.
İşin bir başı bir de sonu var, ortasında ise herkes kaderini yaşıyor.”
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
17 beğen · 0 yorum

Ayşe

@ayse588

Herkes gidebilir, herkes kaçabilir ama, herkes kendine hakim olamaz, herkes kendine karşı zafer kazanamaz.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 9 verdi, inceleme eklemedi.
16 beğen · 0 yorum

Baran Yusuf

@baranyusuf

''Asıl mesele de bu işte. Zaman ne kadar geçerse geçsin, bazı konularda hiçbir şeyi değiştirmez. Elinden malını mülkünü, varını yoğunu alsalar, bundan ölmezsin. Bunları yine edinebilirsin. Ama senin onurunu kırar, ruhunu öldürürlerse işte buna çare yoktur..."
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
13 beğen · 0 yorum
145
KİTAP
Tüm Zamanların En İyi Kitapları
Hem okurların hem de yazarların büyük bir kısmı tarafından başarılı bulunmuş, kitap tavsiyesi istendiğinde akla ilk gelen, tü...
6
KİTAP
Yatmadan Önce Okunması Gereken Kitaplar
Gün içinde kitap okumaya vakit ayıramıyorsanız da gece uyumadan önce mutlaka en azından birkaç sayfa kitap okumalısınız. İşte...
212
KİTAP
Tüm Zamanların En Çok Satan Kitapları
Aşk, fantastik, polisiye, bilim kurgu ve diğer kitap türlerini kapsayan ve zirveyi kolay kolay kaptırmayan tüm zamanların en ...
756
KİTAP
Okuduğum En Güzel Kitap
Okuduğumuz en güzel kitapları bu listede topluyoruz! Sen de en beğendiğin ve herkese tavsiye etmek istediğin kitapları listey...
11
KİTAP
Erkeklere Hediye Edilebilecek Kitaplar
Daha çok erkeklere hitap eden, erkeklere hediye edilebilecek en güzel kitapları bu listede paylaşalım. ...

derya derya

@kitapasigii

Gün Olur Asra Bedel
Gün Olur Asra Bedel
- Dur hele! Şu ağzından düşürmediğin “insanlığın Yüksek çıkarları” sözünü pek anlayamadım ben. Yani senin dediğine göre herkes yanında transistörlü radyoya benzeyen aygıt taşıyacak ve bu aygıttan aldığı emirlere göre mi hareket edecek? Her yerde var mı bu aygıtlardan?
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
13 beğeni · 0 yorum

derya derya

@kitapasigii

Beni oku diye göz kırpıyorsun aradan. Söz sana bu gün başlıyorum😝
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
12 beğeni · 1 yorum
Sosyal-Leş (@timesup)
Çok güzel bir kitaplık 😍
03.10.18 beğen 1 cevap

Canan

@cnnhni

Bu yerlerde trenler dogudan batiya batidan doguya gider gelirdi,gider gelirdi....
Bu yerlerde demiryolunun her iki yaninda issiz ,engin sari kumlu bozkirlarin özegi Sari-Òzek uzar giderdi....
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi, inceleme ekledi.
42 beğeni · 21 yorum
Semih Oktay (@semihoktay)
Aytma!
15.08.18 beğen 1 cevap
Orhan Şahin (@orhansahin)
- Biz de treni bırak yolu yok takamız var olur mu ? 😂
15.08.18 beğen 1 cevap
Fâtıma (@yitiktheology)
Bu eserin her kelimesi tarih kokuyor. Feyizli okumalar dilerim efendim:)
15.08.18 beğen 1 cevap