ara

Gün Olur Asra Bedel

Gün Olur Asra Bedel Konusu ve Özeti

Gün Olur Asra Bedel
Çevirmen:
Yayınevi: Ötüken Neşriyat
ISBN: 9789754370539
Sayfa: 420 sayfa
Basım Tarihi: 1995
Cengiz Aytmatov'un bütün dünyada geniş yankılar uyandıran bu romanı, yürek paralayan, tüyler ürperten bir haykırıştır. Fakat umutsuz bir çırpınış değil, aynı zamanda tutsaklığa karşı bir meydan okuyuştur...

Romanın kahramanı Yedigey Cangeldin, cepheden döndükten sonra, Kazak bozkırlarında küçük bir aktarma istasyonunda çalışmaya başlar. Burada tanık olduğu ve uzak geçmişine çağrışım yapan olaylar, gerçekte bir siyasi rejimin gümbür gümbür çöküşünün nedenleridir. Aytmatov, kaçınılmaz olan bu çöküşü eserleriyle hızlandıran yazarların basında gelir.

Yedigey, ölen emekdar arkadaşı Kazangap'ın cenazesini mezarına götürürken, kendisinin ve milletinin geçmişim, acı-tatlı, düşündürücü yanlarıyla bir bir gözlerinin önünden geçirir. O gün 'asra bedel bir gün olur' onun için. Sevdikleri kişinin cenazesini Nayman'ların kutsal mezarlığına götürdükleri zaman, orada bir uzay üssünün kurulmuş olduğunu görürler ve cenazenin gömülmesine izin verilmez. Öte yandan, Rus-Amerikan ortak araştırması sonunda kozmonotlar, uygarlık düzeyi Dünyanınkinden çok daha yüksek bir gezegen keşfederler. Bu gezegende yaşayanlar dünyalılarla ilişki kurmak isterler. Fakat daha yüksek bir uygarlığı, daha iyi bir yönetimi kendileri için zararlı gören dünyalı yöneticiler bu isteği reddederler. Kurgu-bilime dayanan bu bölüm, eseri asla bir kurgu-bilim romanı haline getirmez. Yazar bu eserinde, geçmişi, bugünü ve yarını bir arada gözler önüne sermek ustalığını gösterir...

Romanda derin ve temiz aşklar, efsane ve masallar, KGB'nin acımasız uygulamaları, okuru heyecandan heyecana sürükler. Aytmatov, o eşsiz anlatım gücü ile ""insanlarımızı mankurt olmaktan kurtaralım"" mesajını vermektedir. Nedir mankurt? Bunu romanda anlatılan bir Nayman efsanesinden öğreniyoruz: Juan-Juan'lar, tutsak ettikleri genç savaşçılara, akıl almaz bir işkence usulü ile geçmişlerini unuttururlar. Geçmişini unutan tutsak, artık bir 'mankurt'tur. Anasını babasını, çocuklarını bile tanımaz. Yeni efendisinin emriyle ve ona yaranmak için öz anasını öldürmekten çekinmez..

Bu kadar da değil... Aytmatov, birbirinden ilginç ve sürükleyici konuları bütünleştirerek sunmasını en iyi bilen yazardır...
Gün Olur Asra Bedel kitabı Tüm Zamanların En İyi Kitapları listesinde yer almaktadır.

Umut Ahmet

@umuturfalioglu

Doğu kökenli Cengiz Aytmatov'u Batı'da kabul ettiren, onu edebiyat alanında ölümsüz kılan eseridir. Bazı yazarlar vardır ki yarattıkları tiplerle ve kavramlarla tarihe mâl olurlar. Cervantes Don Kişot tipiyle, İvan Gonçarov Oblomov tipiyle edebiyat literatürüne girdiği gibi Cengiz Aytmatov da Mankurt insan tipiyle edebiyat literatürüne adını altın harflerle yazdırmıştır. Bu incelememde Cengiz Aytmatov'dan her ne kadar bahsetsem de yine de bir şeylerin eksik kalacağını düşünüyorum. Manas destanında yer alan mankurt kavramını edebiyatta ustaca kullanan sanatçı, Gün Olur Asra Bedel eserinde bunu derinleştirmiştir. O, döneminin diğer yazarlarından farklıydı. Geçmişini silmek yerine onunla bütünleşerek geleceğiyle barışık yaşadı. SSBC döneminde her şeyin kızılla adlandırıldığı dönemde o, eserine Kızıl değil Beyaz Gemi adını vererek insanlara alternatif bir bakış açısı olduğunu gösterdi. Babası o daha çocukken Kırgız kültürüne dair araştırmalar yaptığı için bir gece ansızın KGB tarafından tutuklanıp götürüldü ve bir sene sonra da kurşuna dizilerek idam edildi. Bu olay Cengiz Aytmatov için bir dönüm noktasıydı. Sistemi yenebilmek için ona karşı kılıçla değil kalemle savaşmaya karar verdi. Sistemin içinde kalarak ve yükselerek onunla mücadele etti. SSBC'nin sistemini yavaş yavaş ama derinden derine çökerten eserler, yazılar yazmaya başladı. Yerel kültürlerin ve manevi değerlerin insanı insan yapan unsurlar olduğunu hiçbir zaman unutmadı ve insanların da unutmamaları için uğraştı. Onun bu tarzını görünce Montaigne ile aralarında inanılmaz benzerlikler olduğunu görüyorum. Montaigne de yazdığı denemelerde her ne kadar krallığa ve kiliseye karşı saygılı davranmışsa da onları yıkmak için daha iyi bir silah icat edilemezdi. Cengiz Törekulovic Aytmatov da komünist rejime karşı hiçbir zaman açıkça bir şekilde saldırmamış ve eleştiri yöneltmemiştir. Hiçbir zaman ideoloji kavramını kullanmamıştır eserlerinde. O insanların yüreklerini dinlemelerini, sahip oldukları manevi değerleri ve kültür geleneklerini kendilerinin keşfetmesini ve sahip çıkmasını istemiştir. SSBC'nin son zamanlarında cumhurbaşkanlığı yapan Mihail Gorbaçov'un danışman heyetine kadar yükselmiş Glasnost ve Perestroyka reformlarının baş mimarlarından birisidir. Yazdığı kitaplara bakılınca hayatıyla ne kadar bağlantılı olduğu, çıkarılacak çok mesajlar olduğu görülmektedir. Kendi acılarını ve hayatını kitaplarına yansıtan yazar, insanlara sistemin zararlarını ve yol açtığı sancıları dile getirmektedir. Yazının başlarında da dediğim gibi onun eserlerine ne kadar inceleme ne kadar önsöz yazılsa azdır.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 10 verdi
4 beğen · 0 yorum

Adem Tepe

@ademtepe

Derin Mi Derin Bir Kitap
Bir gün bir asra bedel olabilir mi? Kazak bozkırlarından birinin ortasında yaşayan, eski asker, yeni demiryolu işçisi Yedigey için olur. Öyle bir gün yaşar ki, geçmişte yaşanan olaylar zihninde bir bir canlanır. Eski dostu Kazangap'ın cenazesini, vasiyet ettiği mezarlığa götürürken... Vefalı bir insandır Yedigey, okusun adam olsun diye şehre gönderilen ancak insanlığını unutan çok-bilmiş Sabitcan'ın "Şuraya gömelim ne olacak?" sözüne rağmen, kolaycılığa kaçmadan, eski dostuna karşı vazifesini yerine getirmeye çalışır...

Cengiz Aytmatov'un eseri "Gün Olur Asra Bedel" çoktan büyük edebi yapıtlar arasına girmiştir. SSCB döneminde geçen hikayede anlatım öylesine güçlüdür ki, kendinizi hikayenin geçtiği Sarı Özek bozkırında hayal etmekte hiç zorlanmazsınız. Bozkırın o boşluğu, sıkıcılığı içinize yerleşir. Hele ki kışın, karın o soğuğu... Hatırlayınca üşürsünüz adeta! Evet, bu kadar gerçekçidir kitap. Sadece mekan konusunda değil, olayları ve duyguları anlatırken de. Böylesine ıssız bir yerde, birkaç haneden ibaret olan Boranlı köyünde yaşayan insanlardan biri yapar sizi yazar, o kadar aşina olursunuz karakterlere. Hatta hayvanlara bile. Yedigey'in devesi Karanar ile belki de ilk defa bir devenin hayatına, yaramazlıklarına şahit olursunuz.

Cengiz Aytmatov'un kendi hayatından yansımalar da görebilirsiniz kitapta. Kendisi daha çocukken babası KGB tarafından tutuklanır ve bir sene sonra idam edilir. Kitapta da ailesine, çocuklarına çok düşkün Abutalip isminde bir karakter vardır. Okumayı, yazmayı çok seven bir insandır Abutalip ancak şüpheci rejim yazı yazmasından farklı anlamlar çıkarır ve kendisini rahat bırakmaz. Dönemin siyasi ortamına da şahit oluruz bazı yerlerde. Bütün bunların yanı sıra, kitapta bazı geleneksel hikayelere de yer verilir. Raymalı Ağa hikayesinin verdiği tat nefistir ama Mankurt hikayesini unutmak ne mümkün? Kafası kazınmış, kafasına deve derisi konmuş ve işkence edilmiş bir genç... Acıdan bir süre sonra hafızasını kaybeder ve öz annesini bile tanımaz olur. Başlı başına etkileyici olan bu hikayenin, işaret ettiği anlamları varın siz düşünün. Geçmişinden bihaber, insani duygulardan yoksun, annesini bile tanımayan bir insan "Mankurt" değil de nedir?
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 10 verdi
8 beğen · 0 yorum

Aslıhan

@aslismaslis

Kim mankurt? Biz mi?!
Aytmatov hakkında konuşmak aslında öyle çokta şart olan bir şey değil zira kendisi zaten edebiyatta, edebiyata kattıkları sırtında bir Türk oturuşuyla çok güzel yer kaplıyo. O halde bu güzel kitabı şöyle tekrar bi düşünüp kendimizce tekrar okuyalım.
Gün olur asra bedel. Sahi, hangi gün ki o, bir ömre bir asra bedel olabiliyo. Hayatımızda bile muhakkak başımıza böyle bir gün gelmiştir, tüm ömrümüze ve belki de asra bedel. Güneş batmaz, ay doğmaz, gün devrilmez bir gün.
İşte bu, öyle güzel anlatılıyordu ki kitapta, Kazangap ve attığı her adım da o adımı atak için yaşanılan, hayal edilen, umulan ve bulunan her şey saat tiktaklarına sıkıştırılmış durumda.
Arka kapakta bahsedildiği gibi, tam bir bilimkurgu niteliği taşıyan münnak bir öge de bulunmakta. Ancak şunu belirtmek lazım fikrimce, bu konudan bilimkurgu olarak bahsetmenin tek amacı gerçekliği saptırmaktır, fikrimce okuyucu bilimkurgu adı altına sıkıştırılan bu konuyu tek başına ele alıp bir araştırsın. Çünkü ne Aytmatov ne de kaynaklar 'Hey dostum, bu bir sinema konusu!' demiyo!
Ve en sevilen kısma gelicek olursak şimdide, mankurt!
Mankurt nedir?
Yine arka kapakta hızlıca bildirildiği gibi, aslında kişinin kişi olmaktan, kendi olmaktan, birey olmaktan çıkması. Temel anlamdan sıyrılıp mecaz anlamı kolumuza katarsak günümüze dair onca şey bulabileceğimiz bir kelime.
Acı ama gerçek.
Ne yapmak lazım, okumak, okumak ve okumak.
Aytmatov okumak, mankurtlaşmaya savaş açmak, bireysel mücadeleden korkmamak.
Aytmatov unutulan, unutmuş mankurtlara unutmayın demeyi harika diliyle yine çok güzel bir kitapla anlatmış o halde.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 8 verdi
8 beğen · 0 yorum

Kemal DEMİRKOL

@kemaldemirkol

Güzel bir kitap, bir gün ancak bu kadar gerçek, güzel, yoğun, derinlikli ve insancıl anlatılabilirdi. 420 sayfalık bir romanda neler var neler... Şairane doğa tasvirleri, halk efsaneleri, uzaylılar, bozkır, Stalin, komünizmin baskıları, savaş, deve, ince mizah, aşk, dostluk, mankurt .... Sayılamayacak kadar şey. Bütün bunları sadece bir gün içinde anlatmak ise ayrı bir yetenek. Cengiz Aytmatov' un tasvirleri o kadar güçlü ki kendini okutturmasını biliyor. Yaşanmışlıkları içinde barındırıp içten duygularla beslenmiş.Yazar bir yandan kahramanların zor hayatlarını, bir yandan tarihi, bir yandan bozkırın coğrafi koşulları bir yandan uzaydaki gelişmeleri güzel bir şekilde birbirine bağlamış. Anlatırken yapılan geri dönüşler kahramanın kendi hayatını anlatırken başkalarının hayatına dokunmuş olması ve farklı hayatların da içine girmesi eseri canlı tutmuş. Bozkırın soğuğunu, trenlerin seslerini, Yedigey'in köyünü gözlerimin önüne getirmekte hiç zorlanmadım. Bu kitabı okuduktan sonra, yazarın mankurt dediği kafası boşaltılmış kişilerin hiç de az olmadığını üzülerek düşündüm. Derinlikli, ağır bir kitap fakat kesinlikle insana çok güzel şeyler katan ve kesinlikle okunması gereken bir kitap. Bir kitap okudum ama içinde 5-6 tane farklı uzun öykü okumuş kadar oldum. Ayrıca bir not daha Sovyet yönetimi tarafından yasaklanan bölümü daha sonra "Cengiz Han'a Küsen Bulut" olarak ayrı kitap olarak yayınlanmış. Sipariş verdim. :) Gelsin hemen devamını getirip romanı bitireceğim.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 10 verdi
6 beğen · 0 yorum

Gamze Züleyha Üredi

@gzuleyhauredi

Olay içinde olay, gün içinde gün: Gün Olur Asra Bedel
Kitabın ilk yüz sayfasını okurken ortalarına doğru sizi çekip saracağını, içinde kaybolacağınızı pek aklınıza getiremediğiniz bir roman bu. Ama alelade bir roman değil asla. Öyle dolu dolu, öyle karmaşık ve aynı anda öyle sade ki... Kitabı bir günde okumaya kalkışsanız muhtemelen beceremezsiniz, yapsanız dahi şaşkına dönersiniz herhalde. O oranda birçok şey katar.

Dahası, kitaptaki her bir kurgu, her bir hikâye, her bir anı yeniden düzenlenebilecek, ayrı ayrı yepyeni kurgular yazılabilecek türde. Öyle ki o şanlı deve Boranlı Karanar'a bile kocaman bir öykü yazabilirsiniz. Hem zaten develere ilginiz varsa ya da sonradan merak edebileceğinizi düşünüyorsanız kesinlikle okuyun bunu.

Kitabın adı "Gün Uzar Yüzyıl Olur" şeklinde de çevrilmiş (aslına uygun olan buymuş) ayrıca, ama bu haliyle (Gün Olur Asra Bedel) "cuk oturmuş" gibi sanki. Ve 157 dile çevrilmiş. İçerikte bulunan (ve bana göre en önemli kısım olan) "mankurt" kısmıysa bu kitapla birlikte bir terim olarak Dünya Edebiyatı'na girmiş. Özellikle bu kısmı dikkatli okumanızı ve hatta üzerinde biraz araştırma yapıp düşünmenizi öneririm.

Ek olarak, biyografi niteliğinde bir kitap olduğunu söyleyebiliriz belki: Yedigey'in Zarife'ye olan aşkı az biraz kendi hayatından esinlenilerek kaleme alınmış olabilir; zira kendisi de kendisi gibi evli olan Bubusara Beyşenalieva'ya aşıkmış. Babası Torokul Aytmatov da Sovyetler Birliği'nce kurşuna dizilmiş.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 9 verdi
4 beğen · 0 yorum

Gün Olur Asra Bedel - S41

...Bir cenaze töreninde merhumun evlatları en önemli kişiler sayılır. Dünya kurulalıberi bu böyledir ve böyle olduğunuda herkes bilir. Ne kadar beş para etmez, utanmaz-arlanmaz olsalar bile onları görmezlikten gelemez, uzakta tutamazsınız. İşte bu yüzden, Uzun Adilbay, iki kardeş arasındaki kavganın sebep olduğu rahatsızlığı gidermek için erkekleri evine davet etti...
aynur tarafından eklenmiştir.

Baran Yusuf

@baranyusuf

‘’Uğraşacak meşgalesi olanlar için yaş ilerledikçe yıllar daha hızlı geçiyormuş gibi gelir; ama yüreğinde dert taşıyanlara göre gün gelir, asra bedel olur.’’
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
19 beğen · 0 yorum

Merve 🗡

@mtrv

Zaman ne kadar geçerse geçsin, bazı konularda hiçbir şey değiştirmez.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
18 beğen · 0 yorum

Baran Yusuf

@baranyusuf

‘’Hayat böyleymiş! Her şey korkunç, karışık, anlaşılmaz.
İşin bir başı bir de sonu var, ortasında ise herkes kaderini yaşıyor.”
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
17 beğen · 0 yorum

Ayşe

@ayse588

Herkes gidebilir, herkes kaçabilir ama, herkes kendine hakim olamaz, herkes kendine karşı zafer kazanamaz.
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 9 verdi, inceleme eklemedi.
16 beğen · 0 yorum

Baran Yusuf

@baranyusuf

''Asıl mesele de bu işte. Zaman ne kadar geçerse geçsin, bazı konularda hiçbir şeyi değiştirmez. Elinden malını mülkünü, varını yoğunu alsalar, bundan ölmezsin. Bunları yine edinebilirsin. Ama senin onurunu kırar, ruhunu öldürürlerse işte buna çare yoktur..."
Gün Olur Asra Bedel
kitaba 7 verdi, inceleme eklemedi.
13 beğen · 0 yorum
145
KİTAP
Tüm Zamanların En İyi Kitapları
Hem okurların hem de yazarların büyük bir kısmı tarafından başarılı bulunmuş, kitap tavsiyesi istendiğinde akla ilk gelen, tü...
6
KİTAP
Yatmadan Önce Okunması Gereken Kitaplar
Gün içinde kitap okumaya vakit ayıramıyorsanız da gece uyumadan önce mutlaka en azından birkaç sayfa kitap okumalısınız. İşte...
212
KİTAP
Tüm Zamanların En Çok Satan Kitapları
Aşk, fantastik, polisiye, bilim kurgu ve diğer kitap türlerini kapsayan ve zirveyi kolay kolay kaptırmayan tüm zamanların en ...
750
KİTAP
Okuduğum En Güzel Kitap
Okuduğumuz en güzel kitapları bu listede topluyoruz! Sen de en beğendiğin ve herkese tavsiye etmek istediğin kitapları listey...
9
KİTAP
Erkeklere Hediye Edilebilecek Kitaplar
Daha çok erkeklere hitap eden, erkeklere hediye edilebilecek en güzel kitapları bu listede paylaşalım. ...