ara

Tanrı Yanılgısı

Tanrı Yanılgısı Konusu ve Özeti

Tanrı Yanılgısı
Çevirmen:
Yayınevi: Kuzey Yayınları
ISBN: 9789944315111
Sayfa: 368 sayfa
Herkesin okuması gereken bir eser.
-The Economist-

Kendimizi, doğaüstü varlığın egemen olduğu yaşamlardan kurtarabileceğimiz, yeni bin yılın kitabi olarak görüyorum.
-Brian Eno-

...eğlenceli, oldukça bilgilendirici, görkemli yazılmış ...aldığımız ilk dini eğitimden bu yana başımıza bela olan boş inançlardan kaynaklanan bu zırvalara kapıldığımız için zekice azarlanıyoruz
-Rod Liddle, Sunday Times-

Heyecanlı ve neşeli bir kitap. Dawkins, kuvvetli tezlerinin tüm gücüyle kükreyerek geliyor...
-Joan Bakewell, Guardian-

Ateşli, akıllıca, eğlenceli, moral verici ve hepsinin ötesinde ölümcül derecede lüzumlu...
-Daily Express

Tanrı Yanılgısı olağanüstü ilginç bir kitap... parıldayan dili ile anlatılmış bu kitap sadece okumayı bir zevk haline getirmekle kalmıyor, aynı zamanda geniş bir yelpazede düşünmemiz için beynimizi uyarıyor
-Financial Times-

Dawkins, bir gölge süper güç tarafından sarmalanmış, elverişli ve rahat bir ortamda bulunan bir insan dünyasına ihtiyaç duymayan okuyuculara bir parça akıl ve entellektüel bakış ila haz veriyor
-Herald Tribune-

Dünyayı bir kez daha yıkayan, köpüklü bir boş inanç gelgitine karşı, bütün kariyeri boyunca hayatın kendisinin zor ve muhteşem sebebini kanıtlayan büyük bir bilimadamından, fevkalade savaşçı bir atak
-Johann Hari, Independent-

Yaratılışçılar ile Tanrı'ya inanlar, Dawkins'i kendilerinin bas düşmanı olarak görmekte haklılar. The God Delusion'da kendinin ne müthiş bir hasım olduğunu göstermektedir. Coşkuyla ve heyecanla okunan bir yapıt... Tam da Papa ile İslam'ın birbirinden uzaklaştığı bir ortama denk geldi.
-The Guardian-

Son zamanlarda, Discover dergisi, evrimi sert ve etkili savunduğu için Richard Dawkins'i "Darwin'in Rottweiler"i olarak anmaktadır. Prospect dergisi ise onu, (umberto Eco ve Noam Chomsky ile birlikte) dünyanın ilk üç halk aydınından biri olarak seçti. Bu kez Dawkins keskin zekâsını din üzerine çevirir, dinin hatalı mantığını ve yol açtığı acıları ifşa eder.

Eski Ahit'in cinsiyet takıntılı tiranından, Aydınlanma düşünürlerince müşfik (ama hala mantık dışı) Kutsal Düzenleyici olmasına kadar Tanrı'yı bütün formlarıyla eleştirir. Dine ilişkin bütün önemli argümanları didik didik eder ve doğaüstü bir varlığın olamazlığını açık seçik ortaya koyar. Konuları tarihsel ve çağdaş kanıtlarla destekleyerek, dinin nasıl savaşı ateşlediğini, bağnazlığı kışkırttığını, çocukları istismar ettiğini gösterir. Böyle yaparak, Tanrı inancının sadece akil dişi (irrasyonel) değil, ayni zamanda potansiyel olarak ölümcül olduğu seklinde zorlayıcı bir durum yaratmaktadır.

Dawkins'in dini çürütmeye yönelik ateşli ve şiddetli tarzı, Kutsal Kitap'ı delik deşik eden tutarsızlık ve zalimlikler durmadan dile getiren, "maharetli tasarım"ın anlamsızlığı ya da can çekişen Orta Doğu veya Orta Amerika köktendinciliği karşısında tüyleri diken diken olan herhangi biri tarafından bağrına basılacaktır.
Tanrı Yanılgısı kitabı Din Felsefesi ve Ateizm Kitapları listesinde yer almaktadır.
Çiçeği burnunda liseli bir ateistken, büyük umutlarla aldığım bu kitap beklentilerimi fazlasıyla karşılamıştı. Bilgisizdim, militandım ve felsefeden anlamıyordum. Fakat yıllar içinde kitabı tekrar tekrar okudum ve ateizmle ilgili en "şişirilmiş" kitaplardan biri olduğunda karar kıldım. Mantığındaki çarpıklıkları ve içindeki çocuksu aforizmaları fark ettikçe dehşete düştüm.

Peki buradan ne çıkarmalıyız? İmana geldiğimi mi? Ne yazık ki hayır. Ancak ateizmden anladığım şey ve ateizmi savunma biçimim bu kitabı ilk okuduğum günden bugüne kökten değişikliğe uğradı. Şimdi onda yanlış ve zayıf bulduğum tarafları anlatmaya çalışayım.

Birincisi, kitabın ciddi şekilde sunduğu sadece bir tanrı karşıtı argüman var: Bildik "Tanrı'yı kim yarattı?" sorusu. Dawkins bu soruyu allayıp pulluyor, biyolojik karmaşıklığın dilinde farklı bir forma kavuşturuyor. Bence burada Dawkins'in düştüğü hata çoğu teistin düştüğü hatayla aynı: Karşı tarafın herhangi bir ön kabule sahip olmasına izin vermemek. Teistler tanrı haricinde her şeyin nedenini ısrarlı bir şekilde sormayı sürdürürler. Açıklamasız bir şekilde var olmak sadece tanrıya mahsustur onlar için. Tanrının nedenini soran ateistler ise muhtemelen nihai anlamda açıklamasız (veya varlığı zorunlu) fizik yasaları bütününü varsaymakta beis görmezler. Hoşlanalım ya da hoşlanmayalım, bir şeylerin açıklamasız bir şekilde var olması lazım. Önemli olan şey hangi "açıklamasız şey"in var oluşumuzu daha iyi tasvir edebildiğidir.

İkincisi, tanrıya inanan meşhur bilim insanlarının tanrının varlığını kanıtlamadığını -haklı olarak- savunduktan sonra bu tavrın tam tersini kendisi takınmış ve adeta "benim bilim adamları listem daha uzun" şeklinde beyanatlarda bulunmak için ateist bilim adamlarının miktarını kullanmış. Einstein'ı "ateist" olarak değerledirmesinin yanlışlığına değinmiyorum bile. Kendisinin Einstein'la ilgili alıntılar konusunda yararlandığı kaynak olan "Einstein ve Din"de Einstein'ın ateist ya da panteist olduğu iddialarını net bir şekilde reddettiğini gösteren apaçık beyanları var.

Üçüncüsü, resmen 1950'ler sonrasında inanılmaz bir hızda zenginleşen güncel din felsefesi literatürüne kulağını tıkamış! Alaycı bir şekilde Richard Swinburne'den yaptığı alıntılar ve kimi yerlerde ateist din felsefecisi John Leslie Mackie'nin ismini anması haricinde analitik din felsefesini görmezden gelmiş. Elbette bu konunun uzmanı gibi yazmasını beklemiyorum ama tanrı argümanlarının teist filozoflar tarafından bile benimsenmeyen "antik" formlarına saldırması net bir şekilde budalaca olmuş. Bu bence kitabın en büyük zayıflıklarından biri.

Dördüncüsü, evrimin ahlaki değerleri açıkladığı gibi saçma bir anlayışı savunmuş. Çoğu evrimsel biyoloğun şaşırtıcı bir şekilde paylaştığı bir kanıdır bu. Temel bilimler öğrencilerine felsefe dersi okutulmalı demiyorum boşuna! Evrim bizlerin "neden bir ahlaki değerler çerçevesini paylaştığımızı" kesinlikle doyurucu bir şekilde açıklar ama neyin iyi neyin kötü olduğunu göstermek konusunda sıfırdır. Neticede ırkçılık, açgözlülük, saldırganlık gibi yönelimler de tam anlamıyla evrimseldir; kimi açılardan faydaları vardır. Neyin iyi, neyin kötü olduğuna evrimsel tabanda karar vereceksek bunu nasıl yapacağız? Esas soru budur ama söz konusu soru neredeyse tamamen es geçilmiş.

Beşincisi, dini gereğinden fazla korkutucu bir şekilde göstermiş. Elbette Dawkins'in dine inanan aşırıcıların dinsel motivasyonla gerçekleştirdiği kötülüklere gözlerini kapatan ikiyüzlü "ılıman" dindar tavrına isyan etmesi akılcıdır ancak buradan çıkarak dinsel olan her şeye muhalefet etmesi korkunç bir saçmalık. Çevrenize bakın, çoğu dindar gayet anlayışlıdır. Tarihten aşırı örnekleri seçmemizin ateizm - teizm tartışması açısından hiçbir önemi yok. Bu argümanları dine karşı kullanmak ateizmin Stalin, Pol Pot gibi kimseler söylediği için yanlış olduğunu söylemekten çok da farklı değildir. Dindarların bir bölümü din veya tanrı adına kötülük yapmış olsa bile bu onların inançlarının yanlışlığını göstermez. Ayrıca ateistlerin çoğunun savunduğunun aksine tarihteki savaşların oldukça küçük bir bölümü din yüzünden çıkmıştır. Din askerleri savaşmaya motive edebilir (şehitlik kavramını düşünün) ama "nedeni" din olan savaşlar nadirdir. Çoğu zaman mesele ekonomiktir.

Kitapta gördüğüm kusurların bir kısmı bunlar. Elbette çok daha fazlası bulunabilir... Benim tavsiyem ateistlerin ve dindarların her kitap gibi Dawkins'in bu kitabını de eleştirel bir gözle okumalarıdır. "Kahramanlar" yaratmayın, dünya üzerindeki hiçbir insan kusursuz değil. Beni biyoloji okumaya yöneltmiş belli başlı etmenlerden biri Dawkins'tir ancak bilimsel yapıtlarının aksine ateizmi savunma girişimi tam bir fiyaskoyla sonuçlanmış. Dost acı söyler...

Kitabı okuyun ama Dawkins dendiğinde aklınıza "ateizm" değil, evrimsel biyoloji gelsin.
Tanrı Yanılgısı
kitaba 4 verdi
16 beğen · 3 yorum
Ahmet Suban (@ahmetsuban)
her inceleme böyle olsaydı şahane olurdu. tebrik ediyorum ve müthiş istifade edilebilir bir yazı. Eskiden şerh geleneği varmış ve bir de şerhlere şerh yapılırmış bazen. ben de sizin incelemenize inceleme yazıyorum aslında. not olarak 5 yıldız veriyorum.
04.01.14 beğen cevap
MAkif Sarı (@makif-sari)
Çok iyi bir şekilde incelenmiş, tebrikler.
18.06.16 beğen cevap
Cengiz Han Korkmaz (@cengiz-han-korkmaz)
Resmen kitabi okumama gerek kalmadi
31.10.16 beğen cevap

Misafir

@misafir000

Evvela, kitabın Tanrı kavramına getirmiş olduğu güçlü savunmalar içerdiği hayalini kuruyorsanız pek umutlu olmayın zira tek argüman vardır o da "Tanrıyı kim yarattı?" sorusudur. Onun dışında tabi ki olasılıksal durumlardan, tanrı kavramının olayı basitleştirmekten ziyade daha da karmaşık hâle getirdiği görüşü mevcut -tanrıyı kim yarattının türevi olarak- ve bir bakıma haklılık payı var ancak ateist bir kişiyi ya da ateizme yakın bir kişiyi dahi bu argümanlar ile ikna edeceğini bile bir kenara bırakırsak, teist birisinin kitabı alaya almasına ben de pek karşı çıkmam zira ben bile "Bu kadarcık mı" sorusunu defalarca sordum; hep bir kaçamak, hep bir alakasız konuya giriş. İlahiyatçılara güzel laflar söyleyen Dawkins nedense söylediği lafların aynısını burada kendisi yapmış bulunmakta.

Dawkins, bence kitabın başına öncelikle Darwin'i ve kuramının mekanizmalarını anlatan kısımları eklemeli ki bu kısım kitabın yarısını kaplamalı zira daldan dala atlama şeklinde iki de bir "Darwinist düşünce", "Darwinizm" demekten sıkıntı gelmesi olağan bir durum. Benim gibi Evrim'le ilgili bir kişiyi bile bir yerde sıkması, ilgisi olmayanı ne yapar kim bilir? Evrim Kuramı'nı hakkında detaylı bilgi sahibi olunmadan kitabın okunmasını kesinlikle tavsiye etmiyorum zira bilindiği varsayımı üzerinden gidilmiş ve eğer özellikle Doğal Seçilim/Seleksiyon kısmında eksiklik var ise "Bu ne saçmalamış" demeniz içten bile değil.

İnanç kısmını ya da inanıp inanmama kısmını 7 bölüme ayırmış olan Dawkins, kendisini, koyu/tam ateizm grubu diyebileceğimiz 7. gruba dahil etmeyip, 7'ye yakın bir yere koymuştur ki bu da onun da şüpheci/bilinemezci grubuna yakınlık duyduğunu gösterir ki her ne kadar bunu dile getirmese ve deistler ile teistleri bir kefeye koysa da düşüncelerini analiz ettiğiniz zaman benim vardığım sonuca siz de varacaksınız. Kısacası, Big Bang öncesi durum için verebileceği herhangi bir argüman yok.

Ezcümle, din konusunun yerle bir edildiği bu kitapta, tanrı kavramı bana göre askıda kalmıştır ki zaten kitapta da geçen bir kısımda söylenildiği gibi tanrı konusu pek de nihayete varılamayacak bir konudur. Kimilerine göre nihayete varmış olabilir lakin benim açımdan konu nihayetlenmemiştir. Bunun dışında insanı güldüren, gerçekten de "İşte bu" dedirten yerler yok mudur derseniz bolca olduğunu söylerim ancak çok da öyle bir ateizm ile alakalı kitap olduğunu düşünmeyiniz derim zira bu kitap ateisti bile imana getirir.
Tanrı Yanılgısı
kitaba 2 verdi
3 beğen · 0 yorum

Naime Çabaser

@naimecabaser

şu dönemde ateistlerin babası olarak gösterilen richard dawkinsin temel kitabı olan bu kitapta temel argüman olarak "tanrıyı kim yarattı" sorusu, felsefe açısından ne kadar fakir olduğunun göstergesi. ayrıca kendisini protestan hristiyanların ağırlıklı olduğu bir ülkeden çıkıp ateist olmuşken "dininiz, nerede doğduğunuza bağlı" edebiyatı yapması ayrı bir çelişki. bana kalırsa tamamen boş bir kitap değildi ama bilim adamları bu konuları filozoflara bırakmalı.
Tanrı Yanılgısı
kitaba 4 verdi
0 beğen · 0 yorum

Korhan Karataş

@korhan-karatas

Evrim biyolojisi açısından, yazıldığı dönemin bilimsel olgunluğu ile orantılı olarak doyurucu bir kitap.
Yanılgıyı tüm hücrelerde hissetmek için, yanına mutlaka modern astrofizik eklemek lazım.
Çok detaya girmeden, basitçe önerim, NG belgeseli yeni "Cosmos". Sadece ilk iki bölüm bile işinizi görür...
Tanrı Yanılgısı
kitaba 8 verdi
3 beğen · 0 yorum

Rafet KOYUTÜRK

@alparslan-koyuturk

Bu her ateistin okuması gereken bir kitap.Ateistler herşeyde delil aradıklarından kitap tamemen deillerle dolu.Bunun için güvenilebilir olmuş.Richard Dawkins'i yakından takip etmekteyim ve Tanrı Yanılgısı'nı çok beğendim.Kesinlikle okumanız gereken bir yapıt.
Tanrı Yanılgısı
kitaba 10 verdi
0 beğen · 0 yorum

Tanrı Yanılgısı - S41

Fakat bu kitabın tarzı onlar gibi değildir. Doğaüstücülüğün bütün türlerini kınarım ve bu kınamayı pekiştirmenin en etkili yolu okuyucularımın büyük ihtimalle doğaüstücülüğün en aşina olacakları haline yani bütün toplumlarımızı en çok tehdit eden türüne odaklanmaktır. Okurlarımın çoğu, günümüzün üç "büyük" tektanrıcı dininden herhangi birisine yakındır ve (eğer Mormonizmi de sayarsak dört din) hepsinin de geçmişi mitolojik resul İbrahim'e dayanır. Dolayısıyla kitabın geriye kalan bölümlerinde bu gelenekler ailesini akıldan çıkarmamak uygun olacaktır.
Emre Gündüzhev tarafından eklenmiştir.

Emre Gündüzhev

@emre-gunduzhev

"..bir doktor, dindar bir kadına sadece birkaç aylık ömrünün kaldığını söylediğinde, bu kadın neden Seyşeller'de bir tatil kazanmış gibi heyecanla gülümsemez? 'Sabırsızlıkla bekliyorum!' demez? Dindar insanlar ölümle karşılaştıklarında neden böyle davranmazlar? Bunun sebebi inanırmış numarası yaptıkları safsatalara içtenlikle inanmamaları olabilir mi?"
Tanrı Yanılgısı
kitaba puan vermedi, inceleme ekledi.
10 beğen · 0 yorum
"Anlaşılmaz kuramlar karşısında kullanılabilecek tek silah dalga geçmektir." Thomas Jefferson
Tanrı Yanılgısı
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
3 beğen · 0 yorum

Sezgi

@thesezgi

Bazı insanlar, birtakım alanlarda yüksek bir bilgi seviyesine ulaştıklarında, her konuda düşüncelerini söyleme hakkını kazandıklarını zannederler.
Tanrı Yanılgısı
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
2 beğen · 0 yorum
Dindar önderler çocuk beyninin savunmasızlığının ve beyin yıkamayı erken yaşlarda yapmanın öneminin epey farkındadırlar.
Tanrı Yanılgısı
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
2 beğen · 0 yorum

Nesli

@nesli

Dinin bizden böylesi eşsiz ve ayrıcalıklı bir saygı görmesini sağlayan önemli özelliği nedir?
Tanrı Yanılgısı
kitaba puan vermedi, inceleme eklemedi.
2 beğen · 0 yorum
39
KİTAP
Din Felsefesi ve Ateizm Kitapları
İnançlar konusunda araştırma yapmak isteyenlerin göz atması gereken, din felsefesi ve ateizm hakkında yazılmış kitaplardan ol...
15
KİTAP
Ateizm Hakkında Yazılmış Kitaplar
Ataizm hakkında araştırma yapanların okuması gereken ateizm kitapları bu listede....
1136
KİTAP
Mutlaka Okunması Gereken Kitaplar
Herkesin mutlaka okuması gereken, kitaplığında bulunması gereken kitaplar listelenmektedir. Sen de mutlaka okunması gerektiği...
736
KİTAP
Okuduğum En Güzel Kitap
Okuduğumuz en güzel kitapları bu listede topluyoruz! Sen de en beğendiğin ve herkese tavsiye etmek istediğin kitapları listey...
15
KİTAP
Okunması Gereken Kişisel Gelişim Kitapları
İş ve özel hayatında daha başarılı olmak, insan ilişkilerinde daha etkin olmak isten kişilerin kendilerini geliştirmek maksad...

Joe Freedy

@joe-freedy

Tanrı Üzerine
Tanrı Yanılgısı " Napolyon, ünlü matematikçi Laplace'ın Tanrıdan söz etmeden kitabını yazmayı nasıl başardığına şaşırırken Laplace ona şöyle demiştir; Efendim Öyle bir varsayıma İhtiyaç bile Duymadım."
Tanrı Yanılgısı
kitaba 10 verdi, inceleme eklemedi.
1 beğeni · 1 yorum
AArpat (@aarpat)
👏
18.07.17 beğen cevap