up
ara

Emre Tunç

Emre Tunç

Emre Tunç

@emretunc

Ömer Hayyam dan Titanik e uzanan bir öykü.
ataç ikon Semerkant
kitaba puan vermedi
0 beğen · 0 yorum
Emre Tunç

Emre Tunç

@emretunc

2007-2008 yılları arasında Venezüella'ya giderkenki amacının bir dağ köyünde yaşamak ve kırsal bölge halkının Bolivarcı Devrim'de aktif olarak çalışırken hayatlarını nasıl dönüştürdükleri üzerine, özellikle de Monte Carmelo civarındaki compesino'larla ilgili bir kitap yazmak olduğunu belirten Brouwer, buradaki sağlık sistemi ve örgütlenmesinde çok etkileniyor ve bu konuda bir kitap yazmaya karar veriyor. Kitabıyla okuyucuyu devrimci doktorların ve sağlık çalışanlarının sosyalist değişimin ana destekçileri olarak geçirdikleri yollara aşina kılmayı hedeflemekte ve değişimin nasıl olması gerektiğini tanımlamakta olan yazar, kitabına misafirperverliklerinden dolayı Monte Carmelo'daki compesino dostlarına, tıp öğrencilerine, Kübalı ve Venezüella'lı doktorlara ve diğer sağlık çalışanlarına teşekkür ederek başlıyor.
Kitapta sadece Venezüella'daki sağlık sistemini değil aynı zamanda o sağlık sistemini oluşturan düşünceyi de derinlemesine incelemek isteyen Brouwer, zaman zaman bu düşünceyi oluşturan kişilerin görüşlerine de yer veriyor. Okuyucunun daha geniş bir çerçeveden bakmasını sağlamak için kitabın ilk bölümü genel olarak Küba'daki sağlık sistemi ve Küba'nın uluslararası sağlık misyonunu anlatmaya ayrılmış. Sonraki bir kaç bölümde Venezüella'nın yeni halk sağlığı sistemi olan Bario Adentro'nun nasıl yaratıldığını anlatılmış ve Venezüella'lı doktorların bu sistem dahilinde gelecekte sorumluluk almak için nasıl öğrenim görmeleri gerektiği ele alınmış. Kitabın en son bölümleri ise kapitalist kültürlerin ve emperyalist güçlerin devrimci tıbbın ve devrimci bilincin gelişmesine direnmeleri, bu arada ortaya çıkan sosyalist kültürlerin ise yeni fikirleri öne çıkarmaya çalışmaları ve geleceğin devrimcilerini meydana getiren günlük hayatta pratik örüntüler ve sorumluluklar yaratmaya soyunma çabaları ortaya konulmuş.
Che 'nin 1960 yılında yaptığı “Devrimci Tıp Üzerine” adlı konuşmada belirttiği, ünlü olmak ve tıp bilimine anlamlı bir katkı yapmak kadar önemli olan ezilen insanlara yardım etmek düşüncesini gerçekleştirme idealiyle 1998 yılında kurulmuş Latin Amerika Tip Okulu'nun (ELAM) anlatıldığı kısımda ise Brouwer Fidel Castro'nun okulun girişine yazılmış olan şu sözlerine dikkat çekiyor; “Bu bencilliğe karşı dayanışmanın savaşı olacak.” ELAM'ın öğrencilerinin büyük çoğunluğunu ailelerinde ilk defa üniversiteye girenler ve yeterli sağlık imkanlarından yoksun olan yoksul toplumlardan gelen öğrenciler oluşturuyor. 20 farklı ülkeden gelip ücretsiz öğrenim gören bu öğrencilerin tek yükümlülüğü ise evlerine, geldikleri yerdeki yoksullarla dayanışma bilinciyle dönmeleri ve kendilerini toplum sağlığına ve koruyucu hizmetlere adamaları. Plana İntegral de Salud(Kapsamlı Sağlık Planı) ise Küba'nın uzun vadede yerel sağlık problemlerini çözmeye yardımcı olmak maksadıyla ücretsiz tıbbi yardım vaadettiği bir anlaşma. Bu taahhüdün önemini yazar Haiti depreminden örnekler vererek açıklıyor. Haiti depreminden sonra birçok bölgede bulunabilen tek sağlık hizmetini ,Haiti hükümeti onları desteklemese de, Kübalı doktorlar ve ELAM mezunu doktorlar oluşturuyor. Çünkü pek az Haiti'li doktor elektriği olmayan, oteli bulunmayan yerlede hizmet vermeyi göze alıyor. Brouwer tüm bu yardımlara rağmen medyanın bu konudaki duyarsızlığını ve bu yardımları yoksaymasını çarpıcı örneklerle açıklıyor. Browuer bu konu hakkında “ABD Deniz Kuvvetleri medya tarafından alkış ve övgüyle karşılanan bir şekilde USNS Comfort adında 550 sağlık görevlisine sahip bir hastane gemisini gönderdi. Burada 871 hastayı tedavi ettiler ve 843 ameliyat yaptılar. Ancak gemi 7 hafta sonra, diğer yabancı yardım ekipleri gibi, Haiti'den ayrıldı. Aynı süre zarfında,Küba sağlık ekipleri karşılaştırması güç bir çalışma sergileyerek 227.443 hastaya müdahale edip, 6.499 ameliyat gerçekleştirdiler. Ama bu, yaptıkları katkının küçük bir kısmıydı çünkü kalmaya ve çabalarının çerçevesini daha da genişletmeye devam ettiler.” diyerek medyanın taraflı tutumunu çok iyi açıklıyor. Brouwer, Mission Milagro ( mucizevi misyon) kapsamında Bollivya'ya giden Kübalı göz doktorlarının maddi imkanları kısıtlı bir kişiyi ameliyat ettiklerinden bahsediyor. Bu kişi Mario Teran.. Yani 1967'de ele geçirilmesinin ardından üstleri tarafından Che Guevara'yı öldürme emri verilen Bolivya ordusu çavuşu. Bu durum Nicholas Guillen'in “Bolivyalı Küçük Asker” şiirinde bahsettiği gibi o “Bolivyalı Küçük Asker”in en iyi dostunun Che Guevara ( ve onun düşüncesi) olduğunu bizlere yıllar sonra bir kez daha gösteriyor.

Küba sağlık sisteminde yapılan değişikliklerin anlatıldığı bölümde ise yazar, yeni ulusal sağlık hizmeti sisteminin ana felsefesinden bahsediyor. Bu felsefeyi “ .. koruyucu çalışmalara ağırlık verildi ve her mahallede gönüllülerle yürütülen eğitim kampanyaları yoluyla halk arasında sağlık konularına yüksek bir bilinç yaratıldı.” şeklinde açıklıyor. Ayrıca Küba'nın varoşlarında hizmet ettikleri insanlarla aynı yerde aynı imkanlarla yaşayan doktorların dünya sağlık sistemine olan etkisini de açıklıyor Brouwer : “Yoksullarla birlikte yaşama sonucunda elde edindikleri ilk dönem deneyimleri ve hastalıklarının kaynaklandığı nedenleri öğrenme konusundaki tecrübeleri evrensel anlamda asıl ilginin koruyucu tıp ve birinci basamak sağlık hizmetlerine kaymasını sağladı.” Tıp öğretiminin bu deneyimler sonucunda geçirdiği dönüşümünde yeni bir sağlık sistemi kurma konusundaki öneminde de bahsediyor. Bu yeni tıp öğretimi genel olarak uzmanlaşmadan önce üç yıllık sorumluluk bölgesinde çalışmayı zorunlu kılıyor. Yeni mezun sağlık öğrencileri yoksul mahallelerde yoksul halkla birlikte yaşıyorlar. Bunun sonucunda ülkemizde de sıkıntısı çekilen abartılmış uzmanlaşma ve topluma yabancılaşma sorunu berhava edilmiş oluyor.

Venezüella sağlık sisteminden bahsedildiği kısımda Brouwer, Bario Adentro sistemini açıklıyor. 2002 yılında kurulan Bario Adentro dışlanmışlara sağlık hizmeti getirmek için bir yol olarak benimsenmiş. Bario Adentro kelimelerinin sözlük anlamı ile “Mahalle içinde” demek; yani halk sağlığı doktorlarının gerçekten varoşların, mahallelerin içine girmeleri bekleniyor yani mahalle sakinlerini sadece tedavi etmeleri değil onların aralarında yaşamaları da isteniyor. Bario kelimesinin de sadece yoksul ve çalışan kesimin yaşadığı küçük mahallelerden oluşan bölgeleri temsil ettiğini söylemekte fayda var. Zengin ve üst orta sınıfın mahalleleri Bario olarak adlandırılmıyor. Yazar Bario Adentro'daki doktorların yaşamını “ Bario Adentro doktorları her sabah hastalarını kabinlerde kabul ediyorlar, öğleden sonra ise mahalleyi dolaşıp insanlarla buluşuyorlar, ailelerin sağlık durumları hakkında bilgi topluyorlar ve kliniklere gelmekten çekinenleri tedavi ediyorlar. Genel olarak, Kübalı doktorlar, acil durumlarda yedi gün/yirmi dört saat hazır olmak için Bario Adentro sağlık kabinlerine bitişik, lüksü olmayan odalarda ya da yakında oturan mahalle sakinlerinin evlerinde kalıyorlar” şeklinde anlatıyor. Sistemin başarısını ise “ 1998 ile 2008 yılları arasında bebek ölümleri 1000 canlı doğumda 19'dan 13.9'a, beş yaş altı çocuk ölüm hızı 26,5'tan 16.7 ye düştü. Postneonatal ölüm hızı yarıdan daha aşağıya 1000 canlı doğumda 9.0'dan 4.2'ye indi. 2000 ile 2009 yılları arasında Venezüllalılar'ın ortalama yaşam süresi 1.5 yıl arttı” verileriyle açıklıyor. Kübalı doktorlar Bario Adentro sisteminde hem doktor hem de öğretmen/eğitmen olarak görev alıyorlar. Geleneksel tıp eğitim modelinin geleneksel üniversitelerin oluşturduğu “duvarların ışında” yani “extra murros” oluşturmuşlar. Tıp öğrencilerinin seçim süreci ise artık sadece derslerinde yüksek notlar alan öğrencileri seçme durumundan farklı, çünkü bu kişilerden her zaman en vicdanlı doktorlar çıkmadığı belirlenmiş. Tabii ki, hala bilimde yetenek olmasına önem veriliyor ama öğrencinin meslektaşları ve toplumlarıyla birlikte çalışabilme potansiyeline, her türden hastayı anlayabilme ve duygularını paylaşabilmeye de eşit derecede ağırlık veriliyor. Eğitim sistemi olarak dönemlik dersler yerine morfofizyolojik pedagojik yaklaşım benimsenmiş. Böylece öğrencilerin sağlığı genel çerçevesiyle kavramaları amaçlanmış. Tıp öğrencileri teşhislerini salt hastaya değil topluma koyduklarından ve hastaları sadece klinik olarak belli bir problem ya da vücut parçası olarak değil, belli bir ortamda yaşayan ve çalışan bir insan olarak tedavi ettiklerinden hastalarını daha iyi tanıma imkanı buluyorlar. Brouwer, “geleneksel olmayan” tıp öğrencisi , aynı zamanda da genç bir anne olan Arelys'ten aktarılan kısımda “Tıbbı bir meslek olarak, yaşamımıza yapılan bir çağrı olarak, insanlara hizmet etmemizin ve sosyalist değerleri inşa etmemizin bir yolu olarak dşünüyoruz. Eskiden olduğu gibi birçok doktorun para ve prestij hırsıyla hareket ettiği ve hastalarına , hemşirelere ve başka herkese üstün oldukları hissi duymak istedikleri bir meslek olmasını arzu etmiyoruz” sözleriyle öğrencilerin neden Bario Adentro'da bir halk doktoru olarak çalışmak istediklerini açıklıyor.

Barış ordusu olarak dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış olan bu sağlıkçı ordusu ve oluşturulan birinci basamak sağlık hizmeti anlayışı, hem sağlık hizmetleri pazarında elde edilecek olan karların başı çektiği kapitalist sistemlerce hem de halk sağlığı hizmetleri üzerine yatırım yapmayı düşünmeyen neoliberal politikalar tarafından hoş karşılanmadı.Bu sisteme karşı bir çok müdahalede bulunuldu. Brouwer kitabında bu müdahaleleri de detaylı olarak aktarıyor. Bush yönetimi tarafından Kübalı sağlık pofesyonelleri ( doktor, hemşire, idareci,laboratuvar teknisyeni, spor eğitmeni) için oluşturduğu programla sağlık çalışanlarına bulundukları ülkedeki ABD elçiliğine gitmeleri ve ABD'ye hızlı ve kolay giriş yapmaları imkanı tanınmış. Bununla da kalınmayarak bu sağlık ordusunun bulunduğu ülkelerde kontrgerilla faaliyetleri desteklenmiş. Sağlık çalışanlarına karşı şiddet içeren olaylar yaşansa da, Brouwer'e göre ABD'nin bu çabaları pek de karşılık bulmamış. Yapılan bunca müdahale ise bu sağlık ordusunun kapitalizmin içi boş merkezine vurulan moral ve etik bir silah olduğunun en iyi göstergesi.
Brouwer'in kitabında aktardıkları sadece yeni bir sağlık sisteminin değil, başka bir dünyanın da mümkün olduğunu göstermesi açısından önemli. Sağlık ordusunun yaptığı sadece tıp pratiği değil.Aynı zamanda devrimci olduklarından, devrimci bir toplumun inşası işinde de pratikte bulunuyorlar. Yani inşa ederken yeni beceriler, bilinç ve sosyal davranış da ediniyorlar. Sağlık ordusu, Brouwer 'in bu kitabı aracılığıyla bizlere ,çok uzak gibi gösterilen herkese ücretsiz, eşit ve kültürel olarak ulaşılabilir sağlık hizmeti anlayışının aslında imkansız olmadığını, dünyada bir yerlerde halihazırda uygulandığını ve her yerde de uygulanabileceğini gösteriyor ve bir kez daha Jose Marti'nin şu sözlerini hatırlatıyor: “ Söylemenin en iyi yolu yapmaktır”
ataç ikon Devrimci Doktorlar
kitaba 10 verdi
0 beğen · 0 yorum