up
ara

Divan Kitap İncelemeleri

Elvan Kama

Elvan Kama

@elvankama

“Hasta terapiye uygun değil” gibi bir yanılgıya düşme. “Terapi hastaya uygun değil” demelisin. Her hastaya hitap edecek bir terapi olmalı. Yaratıcı ol. Terapist her hastaya uygun bir terapi dili geliştirmeli.
İlk önce güvenini kazan ve ilk otuz dakika içerisinde daha önce gittiği terapistlerle ilgili bilgi al. O terapistleri neden bıraktığını öğrenki onların yaptıkları hataları yapma.
Hemen teşhis koyma çünkü unutmaki, bir hastayı ilk gördüğünde teşhis koymak kolay olur, ama onu daha iyi tanıdıkça zorlaşır. “Kesinlik, bilgi ile ters orantılıdır”.
Terapinin başlangıcında hastanın ihtiyacına göre temel şartı belirle. Genelde bu “Kesin dürüstlük”= Hastanın her şeyi paylaşabilmesi, terapistin doğruları söyleyebilmesi.
Asla kesin bir nesne sürekliliği geliştirememiş görünen hastalarda ufak tefek bir eşyanın -somut bir hatırlatıcının- çok yararlı olduğu görülmüştür. (Örnek: Hastaya üzerinde yazılı bir mendil vermesi ve ne zaman yanlış yaptığını düşünse hastanın o mendile bakması)
Kişide özyıkıma yönelik davranış döngüsünü bir yerden kır. İlk adım, kendinden nefret etme, özyıkım ve arkasından da yaptıklarından utanarak kendinden daha fazla nefret etmeye dayalı o kısır döngüyü kırmak olmalıdır. (vicious cycle)
Terapide mizah içeren bir yan etkileşimin gelişmesi çoğu zaman umut verici bir işaret.
Beklemeyi öğren. Hastanın anlatma isteği terapistin dinleme isteğinden daha güçlü olmalı. Ve sana anlatmamayı tercih ederse, dikkatini vermen gereken konu, sana geldiği ve para verdiği halde niye senden bir şeyler sakladığı olmalıdır. (Always keep your curiosity)
Terapist-hasta arasındaki “süreç” e odaklan (process). Yani ikisi arasındaki ilişkiye. Mesela: “Bugün benimle konuşurken kendini nasıl hissediyorsun? Bir farklılık var ortada. Sence de öyle değil mi?” demek gibi.
Doğrudan nasihat verme. İşe yararsa hastayı çocuk yerine koymuş olursun, işe yaramazsa da kendini aptal yerine.
Seansta hastalarla fiziksel temas kurmak önemli. Çıkışta selamlaşmak için ellerini sıkmak gibi.
Başkalarının kişisel sorumluluklarını gasp etme. Bütün dünyayı emziren bir meme olmaya heves etme. İnsanların büyümelerini istiyorsan kendi kendilerini ana-babası olmayı öğrenmelerine yardım et.
İlk seans sırasında :“Bana bilgi vermen gerekiyor. Kendinle ilgili her şeyi, hayatındaki bu olumsuz durumu anlamlandırmamıza yardımcı olacağına inandığın her şeyi bana anlatmalısın”.
İlk seans sonunda : “Aramızdaki mesafeyi öğrenmek istiyorum. Bugün çok gayret gösterdin, önemli şeyleri göze aldın, kendinle ilgili gerçekten önemli açıklamalarda bulundun. Sence birlikte çalışabilir miyiz? Benimle ilgili olarak neler hissediyorsun? Bana bu kadar çok şeyi açıklamış olmak nasıl duygular yaratıyor sende?”
Hastanın nevrotik ya da karakterolojik bir sorunu yoksa, kişiliğinle bütünleşmişse koşullara bağlı stresleri kısa süreli terapiyle giderilebilir.
Hastanın yaşadıklarının evrensel olduğunu vurgulayarak, yaşadıklarını anormallikten çıkar. Suçluluk duygusunu hafiflet.
Boşanmış kişilerin çocuklarıyla aralarını düzeltmenin tek yolu, kavgalı oldukları eski eşleriyle aralarını düzeltmek. Eski eşle sevgi bitse de saygıya dayalı iletişim sona ermemeli.
Önceden denetlenen pişmanlık stratejisi = Hastalarından geçmişte yaptıklarından ötürü duydukları pişmanlıkları incelemelerini istersen, böylece gelecekte duyacakları pişmanlıkların önünü almış olabilirsin. “Amacınız öyle bir hayat sürmek olmalı ki, bundan sonraki beş yıl içerisinde geriye dönüp baktığınızda pişmanlık duymamalısınız”.
Rahatsız edici rüyalardan sonra; yatakta kıpırdamadan yat, gözlerini bile açmaya çalışmadan rüyayı hatırlamayı dene, ve kalkıp not et. Başucunda bir defter bulundur.
İş göremez hale gelen hastaların 1-2 ay tatil yapması iyi gelir. Bu tatil günlük hayattan uzaklaşmayı kapsamalı.
Cinsellik: Karısıyla arası kötü olan bir hastaya cinsel benliğine ne olduğunu sor. Ve karısınınkine de. Tatmin sağlamaktan uzak olan bu durumun sonsuza kadar sürmesini isteyip istemediğini sor. İstemiyorsa neden evlilik terapisine gitmemiş? Boşanmak mı istiyor yoksa mesele sadece gurur ve kibir mi?
Yanlış seçimler hep böyle yapılır zaten. Başka seçimin olmadığına kendini inandırarak.
Saydam olmak hastanın her türlğ kaprisine kul köle olmak demek değildir.
Hastaların kendi hayatlarındaki hakikati dinleyelim diye bize para verdikleri düşüncesine o kadar inandırmışız ki kendimizi, yalan söyleyebileceklerini düşünmiyoruz bile.
Ailede rol modeli oluşumunu incelemek çok önemli. Eleştirilen aile bireylerine karşı hemen savunmaya geçiliyorsa o bireyle arasında sıkıntılı bir ilişki var demektir.
Takip eden hayat senaryolarını bul. Hastanın annesinin senaryosu annesini takip etmişse, hasta da annesini takip edip bunu kızına aktaracaktır. Bu terapinin sağlayabileceği en büyük fayda da bu sayede eğer bu döngü kırılırsa hastanın kızına olacaktır.
“Bu olumsuz duyguyu odak alın. Sonra düşüncelerinizi serbestçe akmaya bırakın. Aklınıza gelen her şeyi söyleyin. Söyleyeceklerinizi önceden değerlendirmeye ya da içlerinden anlamlı olanlarını seçmeye çalışmayın. Hiçbir şeyi anlamlı kılmaya çalışmayın. Sesli düşünün o kadar”.
Küçük bir erkek çocuğu için babaya karşı kışkırtılmak tehlikeli bir durumdur. Çocuk bu durumla başa çıkmak için babasıyla özdeşleşir. Zevkleri konusunda onu taklit ederek veya vücudunun babasının vücuduna benzediğini düşünerek. Başka bir yolu ise babayla rekabet etmek. Fakat kişi bu gibi durumlarda babasından daha iyi olduğunda kendini rahatsız hisseder, başarısına sevinemez. Burda kişinin kendisi için tehlike başarılı olmak değil, babayı geçerek başarılı olmaktır.
Grup terapisinde terapiste en sık sorulan sorulardan biri “Hangimizi seviyorsun?” olurmuş. Bu soruya cevap verirken her hastayla ilgili duygularını ve düşüncelerini belirt. Herbirinde hangi özelliklerin onu çektiğini hangilerinin ittiğini açıkal. Ve daha sonra gruptakilerin de birbirlerine feedback vermesini sağla.
Depresyonun en belirgin işareti hüzün artı karamsarlıktan meydana gelen bir bileşimdir. Hasta şu an yaşamakta olduğu mutsuzluğun kendisi için kalıcı bir durum olduğuna, sonsuza kadar değişmeden kalacağına inanır.
Perspektif kaybı yaşayan hastaları olaylar ve duygular pençesine alır ve tamamen bunlarla özdeşleşmesini sağlar. Bu tip durumlarda hastanın kendinden bir iki adım geriye çekilmesini sağlamaya çalışmalı. Kendini belli bir mesafeden görebilmesini, hatta evrensel bir perspektiften kendine bakabilmesini sağlamak lazım.
Hasta kendi durumunu kendisi yarattığını kabul ederse kendini bu durumdan kurtarma gücünü elinde tuttuğunu da görebilecektir. Yaptığı seçimler yüzünden bu duruma düştü, yaptığı seçimler sayesinde de bu durumdan çıkacak.
Hasta şu anda yaşadığı sıkıntının doğal evrimini gözünden kaçırmamalı. Bu sıkıntının şu anda olan bir şey olduğunu, bir başı olduğunu bir de sonu olacağını unutmuş. Geçmişte de böyle hınç ve sıkıntı duyduğu zamanlar olmuştur, psikolog onları gözden geçirip o zamanki acının nasıl dindiğini hatırlamasına yardım etmelidir. Hastanın şimdi duyduğu acı da zamanla, bir noktada dinecek, solmuş bir anıya dönüşecektir.
Terapistlerin kendileri sorun yaşarlarsa şu soruyu düşünebilirler: Bir hastanın aynı sorunla sana geldiğini hayal et. O hastaya nasıl yaklaşırsın? Bu hasta hakkında neler hissedersin? Ona nasıl yardımcı olabilirsin?
Kendini beğenmiş insanların kendini beğenmişliği, muhtemelen kendisine kuşkuyla ve utançla yaklaşmasını, kendini değersiz görmesini örtmeye yöneliktir. Çok kibirli ve çok katı insanlar çoğunluklasırf başkalarıyla aynı seviyede kalabilmek için olağanüstü başarı göstermeleri gerektiğine inanırlar.
ataç ikon Divan
kitaba 10 verdi
4 yorum
Semih Oktay (@semihoktay)
,
28.01.16 beğen cevap
Melih (@melihh)
Bir psikolog adayı olduğunuz için hastadan ziyade danışman kavramı daha uygun olmalı. Zira psikotik ve bilişsel rahatsızlıklar içindeki kişilere hasta denilir. Bazıları Hasta demeyi kendisini daha uzman yaptığını düşünüyor :)
11.08.16 beğen cevap
Elvan Kama (@elvankama)
Danışan demeyi tercih ederim, danışman değil :)
12.08.16 beğen cevap
Melih (@melihh)
Klavyenin azizliği hanımefendi ;)
12.08.16 beğen cevap