up
ara

Çakırcalı Efe Kitap İncelemeleri

Mehmet

Mehmet

@yoldas

Yaşar Kemal'in eserlerinde dram vardır, hüzün vardır, acı vardır, zulüm vardır, yoksulluk vardır en önemlisi insanlığa bu zulmü reva görenlere karşı bir direniş, bir başkaldırı vardır. Severek okuduğum bir çok yazarın bana göre en büyük eksiği ; acıyı, yoksulluğu tarif eder, trajediyi gösterir, zulmü anlatır, hayatı en dipte yaşayan insanları dramatize eder, okurken gözlerimizden yaşlar akıtır, ama getirir bu insanları yine gücün kucağına bırakır, herhangi bir çıkış yaratmaz. Yaşar Kemalin eserlerinde en çok bunu seviyorum acıyı tarif edip bırakmaz, karakterlerini zulme karşı direnişe geçir. Hesap sordurur, bedel ödettirir. Umutsuzluk yasak der, en son anına kadar umudu diri tutar. Kadınları kadın gibi kadındır, evcil kadın tanımından ziyade zulme karşı direnişte mücadelenin içine alır, kıçını kırdırıp evinde oturtmaz, o kadınlar umut olur, yol gösterici olur, karanlığa yakılan birer meşaledir. Çocuklar onun eserlerinde çocuk değildir, acılarla harmanlanmış yüreklerinde bir kor ateş vardır, bu ateşi salanları yakacağı anı bekler. Dağlar, taşlar, börtü böcek, uçan kuşlar, yağan yağmurlar namerde sırt çevirir, yiğidi korur alır bağrına basar vermez zalime...

Bu çocuklardan biri Çakırcalı Memed Efedir. Babası dağlardan Osmanlıyla anlaşma yaparak inmiş bir efedir. Henüz çocukken gözleri önünde katledilmiştir babası. Anası ağıtlar yakmış '' demedim mi sana Osmanlıya güven olmaz '' diyerek göz yaşı dökmüş, sitem etmiştir. Memedi kanatlarının altına alıp babasızlığı unutturmaya çalışmıştır. En derin yaralarımızı göstermesek de bunu yine en derinden hissedebilen analarımız, nasırlı elleriyle tarlada çapa yapan analarımız, giymeyen giydiren, yemeyen yediren, çocukları üzülmesin diye gizli gizli ağlayan analarımız... Gözleri önünde alçakça katledilen babasını bir çocuğa unutturmak bir yere kadar mümkündür ama o çocuk bir şeyleri anlayabilecek yaşa geldiği zaman maalesef orada analarda çaresiz kalır. Alır eline mavzerini, biner atına, sürer dağlara... Ağaların, beylerin, çalıkakıcıların kan kusturduğu köylülerin imdadına Hızır gibi yetişir. Ağadan, Beyden alır gariban halka verir, evlenemeyen genç kızların çeyizi, erkeklerin başlık parası, yoksulun sofrası olur. Halk bağrına basar Çakırcalıyı, kavgalısı, aşa ekmeğe ihtiyacı olanı, kız kaçıranı Çakırcalıya gelir; Çakırcalı bir mahkeme, Çakırcalı maliye, Çakırcalı doktor, Çakırcalı adalet, Çakırcalı ilaç olur... Sarayın, derebeylerin, zaptiyelerin bir numaralı düşmanı, korkulu rüyası olur. Dağları sevmez Çakırcalı Efe, kendini dağlara sürükleyen nedenlere sitem eder, anasının bacaklarının arasına silah sokup zulüm eden babasının katili Hasan çavuşu, yedi mecidiye karşılığında kendini satanları öldürmek zorunda kalışına içerler. Halkın üstünde bir ölüm, zulüm makinasına dönmüş Osmanlı, Çakırcalı Memed Efeyle defalarca anlaşma yapar, ama Osmanlıda hinlik bitmez her seferinde kendisini öldürmek için düze indirildiğini anlar, tıpkı babasına yapıldığı gibi.

Dağlarda iki çeşit eşkiya vardır; şehirdeki ağaların hizmetine çalışıp yoksul halk üzerinde baskı aracına dönüşmüş, zulmeden, kadın kaçıran eşkiyalar, hükümet gibi bunlarda Çakırcalı Efeye düşmandır. Çünkü Çakırcalı kimseye boyun eğmez, bu eşkiyaların tam tersi bir karakterdir, zalim ağalardan, onların tetikçisi eşkiyalardan alıp yoksula dağıtır, kimsenin tetikçisi olmaz.

İnce Memedlerin, Çakırcalı Efelerin, Hürü anların, Hatçe kadınların, Kürt Hacı Mustafaların, Topal Alinin, Çoban Memedin, sesleri kulaklarımızda, ağıtları dilimizde, acıları yüreğimizde, kavgaları kavgamızda. Zulüm varsa tarih buna karşı koyanları yaratmıştır, insanlığın ilk günlerinden buyana. '' Efelik Egede kökü ta ötelere, derine dayanan bir gelenekti. Osmanlıdan, Bizanstan daha eski. Belki de bu dağlar dağ olalı zeybeksiz kalmamıştı.'' ( s 21 ) Ne çok ihtiyacımız var Çakırcalı Efelere, İnce Memed'lere.
ataç ikon Çakırcalı Efe
8.5 (44 oy)
6 yorum
lila (@nenuphar)
İncelemeni okuyunca halkın sevip bağrına bastığı zalimin karşısında olan Çakırcalı Efe’yi tanımak istedim. Yaşar Kemal onun hikayesini yazarken onu öldüren birliğin kumandanının tuttuğu defterlerdeki notlardan faydalandığını okudum. Yorumundan Yaşar Kemal’in okunması gereken bir kitabı olduğu anlaşılıyor, not aldım dostum. Kalemine sağlık.
08.10.18 beğen 2 cevap
lila (@nenuphar)
Çok emek vererek yazmış Yaşar Kemal. Çakırcalı Efe’nin günümüzde tanınmasını sağlamış, roman tiyatro oyunu olarak da uyarlanıp sahnelenmiş. Biraz daha bilgi bulabilir miyim diye araştırırken kitabın pdf dosyasını buldum. Okumak isteyenler için buraya ekleyeyim. https://media.turuz.com/h...l-2014-183s.pdf - 3 dk
09.10.18 beğen 1 cevap